Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

Nói đến văn hóa ẩm thực Hà Nội, những người am hiểu chắc chắn sẽ nói đến cốm như một điều rất tự nhiên. Cốm là của riêng Hà Nội, là một thức ăn vặt rất “độc” được lưu giữ bao đời nay rồi. “Hà Nội mùa thu, hoa sữa phơi hương, xanh màu cốm mới, …”

Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời người Hà Nội | Justfly.vn

Nói đến văn hóa ẩm thực Hà Nội, những người am hiểu chắc chắn sẽ nói đến cốm như một điều rất tự nhiên. Cốm là của riêng Hà Nội, là một thức ăn vặt rất “độc” được lưu giữ bao đời nay rồi.

“Hà Nội mùa thu, hoa sữa phơi hương, xanh màu cốm mới, …”


    Cốm từ những ngày xa xưa

    Từ xưa, các cụ nhà ta đã có câu

    "Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì

    Tương bần, húng Láng còn gì ngon hơn"

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Theo các bậc cao niên kể lại, cốm làng Vòng bắt đầu từ cách đây cả ngàn năm. Một hôm khi sữa lúa bắt đầu đọng hình, cây lúa uốn câu thì chợt trời mưa bão tầm tã. Đê vỡ, nước sông tràn vào, nhấn chìm đồng ruộng trong nước sâu. Khắp nơi mất mùa, đói kèm rập rình, than khóc vang trời. Những người không nỡ để công sức bao tháng ngày của mình bị đổ hết đi, họ liền ra các ruộng lúa đã ngã rạp, mò lấy những bông lúa non, về đem rang khô ăn dần chống đói. Thật may là cái thành phẩm có phần bất đắc dĩ đó, không những cứu nạn cả làng mà còn có vị rất hấp dẫn, ngọt ngọt, dẻo dẻo lại thơm lạ thơm lùng. Vì thế, mỗi năm khi lúa bắt đầu tròn hạt, người dân làng Vòng lại cắt lúa về để ăn lai rai cho vui miệng.

    Qua nhiều năm biến động, phát triển, người dân không những biết làm ra hạt cốm ngon, mà còn biết làm cho món ăn thêm dẻo, thêm xanh, thêm thơm. Danh hiệu cốm làng Vòng ngày càng lan rộng ra khắp nơi, trở thành cái tên gắn liền với tuổi thơ biết bao con người Hà Nội.


    Mùa cốm về trên Hà Nội

    Cốm là món quà thiên nhiên ban tặng người nông dân, là món quà của lúa non được kết tinh hương vị đất trời và sương sớm. Mỗi một hạt cốm dẻo lại mang trong mình hưỡng sữa non thanh mát, và thơm phức đến độ, chỉ đi qua một gánh cốm rong là đã thấy đưa về thứ mùi nhẹ nhàng, đặc trưng thanh tao đó rồi.

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Cuối hè đầu thu, khi hương hoa sữa đi khắp ngõ ngách báo hiệu Thu về cũng là lúc người ta rục rịch làm cốm. Làng cốm Vòng lại rộn rã hơn bao ngày thường, người ta xát vỏ, đãi trấu, người ta giã cốm thình thịch, có khi đến khuya vẫn chưa nghỉ tay. Cốt sao cho sáng sớm, có gánh cốm thơm, dẻo hơi ấm, trao tận tay những con người đang mòn mỏi đợi thu về trong sắc cốm xanh mát.

    Người sành ăn, không bao giờ mua quá nhiều cốm, họ chỉ mua từng chút một, tầm 1 đến 2 lạng nhâm nhi dần. Bởi, cốm ấy, giữ độ dẻo chỉ có tầm ngót nghét 1 ngày, không có chất bảo quản nên để lâu cũng khó.

    “Cốm tươi không nên để lâu, thời tiết ẩm ướt thì cốm dễ mốc, trời hanh thì cốm khô cứng, mất đi cái dẻo dai - thứ gây nghiện nhất của cốm. Với cả, không có đồ giã, cũng chả có thời gian, chứ như hàng quán, cốm khô họ mang ra giã lại là dẻo như thường.”

    Nhiều người thích ăn cốm đầu vụ, vì hương sữa lúa rõ rệt lắm, cốm non hơn hẳn. Nhiều người, trái lại, thích cốm cuối vụ, vì lúc này hạt cốm mẩy hơn, mình dày và bùi hơn vì lúa đã chín được đôi phần. Mùi cốm thì con gái thơm xao xuyến, một phần nhờ hương lúa, một phần nhờ lá dứa ướp màu, phần còn lại nhờ lá sen già bọc xung quanh, ướp cả hương đồng gió nội vào từng hạt cho thật thấm.

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Cốm là phải ăn thong thả từng tý một, thưởng ít trà ngon, lim dim mà chìm đắm chút nhần nhận, ngọt rất nhẹ lại thoảng hương thơm mát rượi. Chứ ăn cốm mà phàm phu vốc từng năm trông đến thật khó coi. Vì cốm là sự thanh tao, đừng mang cái vồn vã, thô thiển làm vẩn mình cốm.

    Cốm là thức quà quan trọng trong văn hóa người Hà Nội, bằng chứng là trước đây, người Hà Nội chỉ mua cốm để làm quà biếu hay sử dụng trong mâm lễ bày cúng. Ví như lễ Trung Thu, ta sẽ thấy một gói cốm xanh mướt đặt ngay ngắn bên cạnh chiếc bánh dẻo, bánh nướng cùng quả bưởi căng mọng. Ấy, mâm cỗ tuy giản dị mà chứa cả bầu trời thu trong đó cả rồi.

    Món ngon từ hạt cốm Hà Nội

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời
    Xôi cốm

    Phải nói là dân ta rất sáng tạo, có từ hạt cốm nhỏ nhắn mà làm được biết bao món ngon. Thế mới ngẫm, dù rằng công nghiệp hóa bao món xa hoa lạ lẫm, nhưng cốm chả bao giờ lo bị mất vị thế, vì ngay từ những món ăn khác, đã thấy cốm ẩn hiện rồi.

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Chả cốm, món này hợp với đủ thứ, kẹp bánh mì, ăn cùng bún phở, làm cùng bún đậu. Chả cốm ngon thấy từng hạt cốm nấp trong mình chả, xen lẫn thớ thịt giã trắng hồng là một màu xanh ngọc biếc.

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời
    Thạch cốm

    Chè thập cẩm, chè bưởi, đủ các loại chè người ta vẫn cho cốm vào như một nguyên liệu không thể thiếu. Vừa dẻo lại còn mang lại màu sắc đẹp cho cốc chè thì ai mà lại không thích?

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Rồi cốm xào nước dừa hương vani, bánh cốm thơm nhân đỗ dịp đặt trầu, …


    Cốm làng Vòng Hà Nội và những nỗi niềm trăn trở

    Cốm Hà Nội - nét đẹp văn hóa lâu đời

    Cốm mấy năm nay không còn được chuộng nhiều như tầm 50 năm đổ về trước, khi hàng bánh công nghiệp, bánh ngoại nhập đổ về ùn ùn. Người mua cốm chủ yếu là các hàng quán chả, quán chè, và đôi người mua để nhớ lại tuổi thơ thu Hà Nội. Giá cốm thì dao động khoảng 20.000đ - 25.000đ/ lạng mà cái công làm ra hạt cốm thủ công và lắm gian truân. Lại thêm những người bán thất đức, nhuộm phẩm cho cốm thêm xanh, làm cốm thêm vần vại giữa kinh tế thị trường.

    Vì thế, để ăn cốm ngon và giữ được nét văn hóa đặc sắc cốm Hà Nội, người sành ăn chỉ mua cốm tại những địa chỉ uy tín làng Vòng và một số nơi ở Mễ Trì, và đặc biệt phải ăn đúng mùa nhé.

    Thao Nguyen

    28 Tháng Tư 2018
    4.7 (94.71%) 2 votes

    Hàng không nổi bật

    Top những hàng không được quý khách hàng yêu thích và sử dụng tại Justfly